سيد على اكبر برقعى قمى
22
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )
أدرنوى : با فتح همزه و نون و كسر دال بىنقطه و واو و سكون راى بىنقطه منسوب است به ادرنه « 1 » از شهرهاى دولت تركيهء كنونى و پايتخت جمعى از سلاطين عثمانى . و نعمان بن محمّد ادرنوى معروف به خواجگان از نويسندگان شهير دورهء سلاطين عثمانى و متوفّى 1180 بدان منسوب است . أدفوى : با همزهء مضموم و دال بىنقطهء ساكن منسوب است به ادفو « 2 » بر وزن پرگو و آن نام قريهاى است در صعيد مصر و كمال الدّين ابو الفضل جعفر ابن ثعلب بن جعفر شافعى ادفوى و مصنّف كتاب الامتاع فى احكام السماع و كتاب الطالع السعيد فى تاريخ الصعيد و غير اينها و متوفّى در حدود 748 بدان منسوب است . أذرعى : با همزهء مفتوح و ذال نقطهدار ساكن و كسر را منسوب است به اذرعات بر خلاف قياس ، و آن بنا بر گفتهء ياقوت : « شهركيست در اطراف شام مجاور ارض بلقا » . و جمعى از محدّثان بدان منسوبند ، از جمله : اسحاق بن ابراهيم اذرعى متوفّى 344 و عبد الوهاب بن عبد اللّه اذرعى متوفّى 425 هر دو از محدّثان عامّهاند . « 3 » و از جمله : عمران بن حمران اذرعى از اصحاب امام صادق عليه السّلام . أذينه : با همزهء مضموم و ذال نقطهدار مفتوح و ياى ساكن و نون مفتوح و در آخر ها ، مصغّر اذن به معنى كوچك گوش از اعلام متعارفهء عرب است و جمعى از صحابه و محدّثان بدان نامند . اربلى : با همزه و باى نقطهدار مكسور و راى بىنقطه در ميانه ساكن منسوب است به اربل « 4 » كه شهرى است در عراق نزديك موصل كه آن را اربيل گويند و جمعى از اعلام فقيهان و اديبان و محدّثان از آن شهر و بدان منسوبند ، از جمله : بهاء الدّين ابو الحسن علىّ بن عيسى اربلى « 5 » از افاضل علماى اماميّه و صاحب كتاب كشف الغمة فى معرفة الائمّة و رسالة الطيف و ديوان رسائل و ديوان شعر . و از جمله : رضى الدّين يونس بن محمّد اربلى مفتى و مدرّس اربل و شاعر نيكو نظم و اين دو بيت اثر خاطر اوست :
--> ( 1 ) - ادرنه : ولايتى است در روميلى در بخش تركيهء اروپا واقع در ساحل ماريتزا و آن پس از استانبول در تركيهء اروپا مهمّترين شهر محسوب مىشود ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 109 ) . ( 2 ) - ادفو : قريهاى است به صعيد مصر اعلى در دو ميلى ساحل چپ رود نيل و 106 كيلومترى شمال اسوان . يونانيان آن را « اپولونيوپوليس بزرگ » مىخواندند . ويرانههاى شهر قديم اكنون ديده مىشود و دو معبد قديم آن نيز باقى است ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 109 ) . ( 3 ) - عامّه در مقابل خاصّه لقبى است كه شيعهء اماميّه بر اهل سنّت و جماعت اطلاق كرده و خود را در برابر ايشان خاصّه خواندهاند . ( 4 ) - اربل شهرى در آشور ( نزديك موصل حاليه ) كه اسكندر مقدونى در نزديكى آن ، داريوش سوّم را مغلوب كرد ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 114 ) . ( 5 ) - اربلى بر دو تن ديگر از دانشمندان اطلاق گردد ؛ اوّل : كمال الدّين اربلى از مدرّسين مدرسهء قاهرهء مصر و مؤلّف كتاب التنبيه در فقه و همو است كه احياء العلوم غزّالى را مختصر كرد ، متوفّى 622 . دوّم : ابو العبّاس خضر بن نصر از مدرّسين اربل و در فقه بر طريقت شافعى بود و چندين كتاب در فقه و تفسير نوشت و در سال 567 درگذشت ( ريحانة الأدب : 1 / 101 ) .